നാനാ പടേക്കറിന്റെ വിയോഗത്തോടെ ഇന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്ക് നഷ്ടമായത് ഒരു നടനെ മാത്രമല്ല, അഭിനയത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയ അപൂർവ പ്രതിഭയെയാണ്.
75-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത വിയോഗവാർത്ത സിനിമാസ്വാദകരെ ആഴത്തിലുള്ള ദുഃഖത്തിലാഴ്ത്തുകയാണ്.
മരാത്തിയിലും ഹിന്ദിയിലും ഒരുപോലെ തന്റേതായ അടയാളം പതിപ്പിച്ച കലാകാരനായിരുന്നു നാനാ പടേക്കർ.
വലിയ താരപ്രഭയേക്കാൾ കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആത്മാവിനായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നത്.
മുഖഭാവത്തിലും ശബ്ദത്തിലും സംഭാഷണത്തിലെ തീക്ഷ്ണതയിലും അദ്ദേഹം കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് അസാധാരണമായ ജീവൻ നൽകി.
‘പരിന്ദ’, ‘ക്രാന്തിവീർ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ അഭിനയത്തിന്റെ ശക്തി എന്താണെന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തി.
‘അബ് തക് ഛപ്പൻ’ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ അധികാരത്തിന്റെയും കുറ്റലോകത്തിന്റെയും സങ്കീർണതകളെ അദ്ദേഹം അതീവ സ്വാഭാവികമായി അവതരിപ്പിച്ചു.
‘വെൽക്കം’ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ഗൗരവമുള്ള നടന് ഹാസ്യവും അതേ മികവോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.
‘നട്സമ്രാട്ട്’ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ മറ്റൊരു ഉന്നത ശിഖരമായി മാറി.
വേദിയിലും സിനിമയിലും ഒരുപോലെ തിളങ്ങിയ നാനാ പടേക്കർ ഒരു നടൻ മാത്രമല്ല, സംവിധായകനും എഴുത്തുകാരനും കൂടിയായിരുന്നു.
‘പ്രഹാർ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധാനത്തിലും അദ്ദേഹം തന്റെ കഴിവ് തെളിയിച്ചു.
ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങളടക്കം നിരവധി ബഹുമതികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പദ്മശ്രീ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾക്ക് ലഭിച്ച ദേശീയ അംഗീകാരത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്.
എന്നാൽ പുരസ്കാരങ്ങളേക്കാൾ വലുതായിരുന്നു പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ സ്ഥാനം.
കഥാപാത്രം ചെറുതോ വലുതോ എന്നതിലുപരി അതിനെ എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്നായിരുന്നു നാനാ പടേക്കർ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുതന്നത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ പലപ്പോഴും വെറും വാക്കുകളായിരുന്നില്ല, സമൂഹത്തിന്റെ മുഖത്തേക്ക് ഉയർത്തിയ കണ്ണാടിയായിരുന്നു.
സിനിമ വിനോദം മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്റെ വേദനയും രോഷവും പ്രതീക്ഷയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ മാധ്യമമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
വെള്ളിത്തിരയിലെ തീവ്രമായ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കപ്പുറം സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടലുകളും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
കർഷകരുടെയും സാധാരണക്കാരുടെയും ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളോട് അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ കരുതൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമായിരുന്നു.
കലാകാരന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ അവസാനിക്കുന്നതല്ലെന്ന സന്ദേശവും അദ്ദേഹം സ്വന്തം ജീവിതത്തിലൂടെ നൽകി.
നാനാ പടേക്കറിന്റെ വിയോഗം ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഒരു തലമുറയുടെ ശക്തമായ ശബ്ദം നിശ്ശബ്ദമായ നിമിഷമാണ്.
അദ്ദേഹത്തെ അനുകരിക്കാൻ പലർക്കും കഴിഞ്ഞേക്കാം, എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ ആ തീക്ഷ്ണതയും ആത്മസാന്നിധ്യവും പകരംവയ്ക്കുക എളുപ്പമല്ല.
അഭിനയത്തിന്റെ അർത്ഥം സംഭാഷണം പറയുന്നതല്ലെന്നും കഥാപാത്രമായി മാറുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.
കാലം കടന്നുപോകുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേക്ഷകരുടെ മുന്നിലെത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
നാനാ പടേക്കറിന് ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ അമൂല്യമായ സംഭാവനകൾക്ക് മുന്നിൽ എക്സ്പ്രസ് വാർത്തയുടെ ആദരാഞ്ജലികൾ