തുള്ളിമരുന്നിൽ തെളിഞ്ഞ പ്രതീക്ഷ

ലോക പോളിയോ ദിനം: തോൽപ്പിച്ച രോഗത്തിനെതിരെ ജാഗ്രത തുടരുമ്പോൾ

ഒക്ടോബർ 24 ലോക പോളിയോ ദിനം. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ കരുത്തും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ വിജയവും ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഈ ദിനം, പോളിയോ വിമുക്ത ലോകമെന്ന ലക്ഷ്യം ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യത്തിലേക്കും നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഒരു കാലത്ത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ മനസ്സിൽ ഭീതിയുണർത്തിയിരുന്ന രോഗമായിരുന്നു പോളിയോ. കളിച്ചും ചിരിച്ചും വളരേണ്ട പ്രായത്തിൽ കുട്ടികളുടെ കാലുകളെ തളർത്തുകയും ചിലപ്പോൾ ശ്വാസതടസ്സത്തിലേക്കും മരണത്തിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന രോഗം. അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ശാസ്ത്രം കണ്ടെത്തിയ വഴിയാണ് വാക്സിനേഷൻ. ഇന്ന് പോളിയോ ബാധയുടെ ഭീഷണി വലിയ തോതിൽ കുറയ്ക്കാൻ മനുഷ്യരാശിക്കു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിനു പിന്നിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ദീർഘകാല പരിശ്രമവും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ സമർപ്പണവും ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ പങ്കാളിത്തവുമുണ്ട്.

ആ വിജയത്തിന്റെ ഓർമ പുതുക്കുന്ന ദിനമാണ് ഒക്ടോബർ 24. ആദ്യമായി വിജയകരമായ പോളിയോ വാക്സിൻ വികസിപ്പിച്ച അമേരിക്കൻ വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗവേഷകൻ ജോനാസ് സാൽക്കിന്റെ ജന്മദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചാണ് ലോക പോളിയോ ദിനം ആചരിക്കുന്നത്. രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായകമായ ഒരു നേട്ടത്തെ ആദരിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ലോകത്തെ പോളിയോ വിമുക്തമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യവും ഈ ദിനത്തിനുണ്ട്.

ഒരു വാക്സിൻ മാറ്റിയെഴുതിയ ചരിത്രം

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയിൽ പോളിയോ പല രാജ്യങ്ങളിലും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. വൈറസ് ബാധിക്കുന്നവരിൽ പലർക്കും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകാതെ പോകാമെങ്കിലും ചിലരിൽ നാഡീവ്യവസ്ഥയെ ബാധിച്ച് പേശികളുടെ പ്രവർത്തനം നഷ്ടപ്പെടുകയും സ്ഥിരമായ പക്ഷാഘാതം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യും. പ്രധാനമായും കുട്ടികളെ ബാധിക്കുന്ന രോഗമാണെങ്കിലും ഏതു പ്രായത്തിലുള്ളവർക്കും രോഗബാധയുണ്ടാകാം.

ഈ ഭീഷണിക്കെതിരെ ശാസ്ത്രലോകം നടത്തിയ പോരാട്ടത്തിൽ നിർണായക വഴിത്തിരിവായിരുന്നു ജോനാസ് സാൽക്കിന്റെ വാക്സിൻ ഗവേഷണം. 1955-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർജീവ വൈറസ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പോളിയോ വാക്സിൻ വിജയകരമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ആൽബർട്ട് സാബിൻ വികസിപ്പിച്ച വായിലൂടെ നൽകാവുന്ന പോളിയോ വാക്സിനും രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വലിയ കരുത്തായി.

രണ്ട് വ്യത്യസ്ത വാക്സിനുകളും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ പോളിയോ പ്രതിരോധത്തിന് സഹായകമായി. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും അവ പ്രായോഗികമായി നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തപ്പോഴാണ് അതിന്റെ യഥാർഥ പ്രയോജനം സമൂഹത്തിനു ലഭിച്ചത്.

വാക്സിൻ വികസിപ്പിച്ചതുകൊണ്ടു മാത്രം രോഗത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ല. അത് ഓരോ കുട്ടിയിലേക്കും എത്തണം. അതിനായി ആരോഗ്യസംവിധാനങ്ങളും സർക്കാരുകളും സന്നദ്ധസംഘടനകളും സമൂഹവും ഒരുമിച്ചു പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പോളിയോ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ചരിത്രം നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠവും ഇതുതന്നെയാണ്.

രോഗവ്യാപനം കുറച്ച ആഗോള മുന്നേറ്റം

1988-ൽ ആഗോള പോളിയോ നിർമാർജന സംരംഭം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ രോഗം വ്യാപകമായിരുന്നു. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെയും യുനിസെഫിന്റെയും റോട്ടറി ഇന്റർനാഷണലിന്റെയും മറ്റു പങ്കാളികളുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ രാജ്യങ്ങൾ വാക്സിനേഷൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചു.

ഈ കൂട്ടായ പരിശ്രമത്തിന്റെ ഫലമായി പോളിയോ കേസുകൾ 1988-നെ അപേക്ഷിച്ച് 99 ശതമാനത്തിലധികം കുറഞ്ഞതായി ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് കുട്ടികളെ പക്ഷാഘാതത്തിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിൽ വാക്സിനേഷൻ നിർണായകമായി. എന്നാൽ രോഗബാധയുടെ എണ്ണം കുറയുന്നത് രോഗം ലോകത്തുനിന്ന് പൂർണമായി ഇല്ലാതായി എന്നർഥമല്ല.

ഇന്നും ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കാട്ടുപോളിയോ വൈറസ് സാന്നിധ്യം നിലനിൽക്കുന്നു. കൂടാതെ വാക്സിനേഷൻ വഴി നേടിയ പ്രതിരോധശേഷി അപര്യാപ്തമായ സമൂഹങ്ങളിൽ വാക്സിൻ ഉത്ഭവമുള്ള വകഭേദങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗവ്യാപനവും വെല്ലുവിളിയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിർമാർജന പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാനാവില്ല.

ഒരു രാജ്യത്ത് രോഗം നിയന്ത്രണവിധേയമായാലും മറ്റൊരു പ്രദേശത്തുനിന്നുള്ള വൈറസ് വ്യാപനസാധ്യത നിലനിൽക്കാം. അതിനാൽ വാക്സിനേഷൻ, രോഗനിരീക്ഷണം, സംശയാസ്പദമായ കേസുകളുടെ പരിശോധന, അതിവേഗ പ്രതിരോധനടപടികൾ എന്നിവ തുടർച്ചയായി ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഇന്ത്യയുടെ പോരാട്ടവും വിജയവും

പോളിയോ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ അനുഭവം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ വലിപ്പം, ജനസാന്ദ്രത, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ, ആരോഗ്യസേവനങ്ങൾ എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നിവ വലിയ വെല്ലുവിളികളായിരുന്നു.

1994 ഒക്ടോബർ 2-ന് ഇന്ത്യയിൽ പൾസ് പോളിയോ പ്രതിരോധ പരിപാടി ആരംഭിച്ചു. വീടുകൾതോറും കുട്ടികൾക്ക് തുള്ളിമരുന്ന് നൽകിയും പ്രത്യേക വാക്സിനേഷൻ ദിനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും വിപുലമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് നടത്തിയത്. ബസ് സ്റ്റാൻഡുകൾ, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ, യാത്രാമാർഗങ്ങൾ, അകലെയുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എത്തിച്ചു.

ഇന്ത്യയിൽ കാട്ടുപോളിയോ വൈറസ് മൂലമുള്ള അവസാന കേസ് 2011 ജനുവരി 13-ന് പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ഹൗറയിലാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. തുടർന്ന് 2014 മാർച്ച് 27-ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ മേഖല പോളിയോ വിമുക്തമായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. ഈ നേട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പങ്ക് നിർണായകമായിരുന്നു.

ഇത് കേവലം ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര നേട്ടമായിരുന്നില്ല. ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, ആശാ പ്രവർത്തകർ, അങ്കണവാടി ജീവനക്കാർ, അധ്യാപകർ, സന്നദ്ധസംഘടനകൾ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, രക്ഷിതാക്കൾ തുടങ്ങി സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ളവരുടെ കൂട്ടായ വിജയമായിരുന്നു.

ഓരോ കുട്ടിയെയും കണ്ടെത്തി വാക്സിൻ നൽകുക, വാക്സിനേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ പരിഹരിക്കുക, തെറ്റായ ധാരണകൾ മാറ്റുക, ആരോഗ്യസേവനങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നവരിലേക്കും എത്തുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഈ വിജയത്തിന്റെ അടിത്തറയായി.

കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യബോധവും ഉത്തരവാദിത്വവും

ആരോഗ്യരംഗത്തെ പൊതുജനപങ്കാളിത്തത്തിനും പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. എങ്കിലും ഒരു രോഗത്തിനെതിരായ വിജയം സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തണമെങ്കിൽ ജാഗ്രതയും തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനവും അനിവാര്യമാണ്.

കുട്ടികൾക്ക് നിർദേശിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ വാക്സിനുകളും സമയബന്ധിതമായി ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് രക്ഷിതാക്കൾ ഉറപ്പാക്കണം. കുട്ടിക്ക് മുമ്പ് പോളിയോ തുള്ളിമരുന്ന് നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ പിന്നീട് നടക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക പ്രതിരോധ പരിപാടികളിൽനിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കരുത്. ദേശീയ വാക്സിനേഷൻ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ നൽകുന്ന നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കണം.

വാക്സിനേഷൻ സംബന്ധിച്ച് സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത സന്ദേശങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനുപകരം ഡോക്ടർമാരോടോ അംഗീകൃത ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരോടോ വിശദീകരണം തേടണം. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് വ്യക്തികളുടെ ആരോഗ്യത്തെ മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ പ്രതിരോധശേഷിയെയും ബാധിക്കാം.

പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. അതേസമയം, ലഭ്യമായ സേവനങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക എന്നത് ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്വവുമാണ്. ഈ രണ്ടു ഘടകങ്ങളും ഒത്തുചേരുമ്പോഴാണ് പൊതുജനാരോഗ്യ സംരക്ഷണം ഫലപ്രദമാകുന്നത്.

തുള്ളിമരുന്നിന് പിന്നിലെ ശാസ്ത്രം

പോളിയോ വൈറസ് പ്രധാനമായും മലിനമായ ഭക്ഷണത്തിലൂടെയും വെള്ളത്തിലൂടെയും ഒരാളിൽനിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്ക് പകരാം. വൈറസ് ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചശേഷം ചിലരിൽ നാഡീവ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുകയും പേശികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നാഡീകോശങ്ങൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതുമൂലം സ്ഥിരമായ പക്ഷാഘാതം സംഭവിക്കാം.

പോളിയോയ്ക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് വൈറസിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ചികിത്സയില്ല. എന്നാൽ വാക്സിനേഷനിലൂടെ രോഗം തടയാനാകും. വായിലൂടെ നൽകുന്ന പോളിയോ വാക്സിനും കുത്തിവയ്പ്പായി നൽകുന്ന നിർജീവ പോളിയോ വാക്സിനും രോഗപ്രതിരോധത്തിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. കുട്ടിയുടെ പ്രായത്തിനും ദേശീയ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് ഷെഡ്യൂളിനും അനുസരിച്ച് ആവശ്യമായ വാക്സിനുകൾ നൽകണം.

ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ട മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ട്: രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർക്കുപോലും വൈറസ് പകരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ രോഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രം ഇടപെടുന്നതിനെക്കാൾ രോഗം വരാതിരിക്കാനുള്ള മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

നിർമാർജനത്തിലേക്കുള്ള അവസാന ദൂരം

ഒരു രോഗത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ലോകത്തുനിന്ന് പൂർണമായി നിർമാർജനം ചെയ്യുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ കാട്ടുപോളിയോ വൈറസ് മൂലമുള്ള രോഗബാധ വർഷങ്ങളായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നത് വലിയ നേട്ടമാണ്. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ വൈറസ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം പൂർണ സുരക്ഷ ഉറപ്പായിട്ടില്ല.

വാക്സിനേഷൻ കവറേജ് കുറയുക, സംഘർഷങ്ങളും പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും കാരണം ആരോഗ്യസേവനങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുക, ജനങ്ങൾ കുടിയേറുക, തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിക്കുക തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ രോഗനിർമാർജന ശ്രമങ്ങൾക്ക് തടസ്സമാകാം. അതിനാൽ വാക്സിനേഷൻ പരിപാടികൾ തുടരുന്നതിനൊപ്പം രോഗനിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ശക്തമായി നിലനിർത്തണം.

ആരോഗ്യസമത്വവും ഈ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിർണായകമാണ്. നഗരങ്ങളിലെ സൗകര്യങ്ങളുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് മാത്രമല്ല, വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിലെയും കുടിയേറ്റ കുടുംബങ്ങളിലെയും പിന്നാക്ക സമൂഹങ്ങളിലെയും ഓരോ കുട്ടിക്കും പ്രതിരോധ വാക്സിൻ ലഭിക്കണം. ഒരു കുട്ടി പോലും സംരക്ഷണത്തിന് പുറത്താകരുത് എന്നതാണ് നിർമാർജന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനതത്വം.

ഭാവിതലമുറയോടുള്ള വാഗ്ദാനം

ലോക പോളിയോ ദിനം ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ ജന്മദിനത്തെ ആദരിക്കുന്ന ദിനം മാത്രമല്ല. ശാസ്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളുടെ ഓർമപ്പെടുത്തൽ കൂടിയാണ്. രോഗത്തെ ഭയന്ന് ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽനിന്ന് രോഗത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് ലോകത്തെ എത്തിച്ചത് അറിവും ഗവേഷണവും കൂട്ടായ പരിശ്രമവുമാണ്.

പക്ഷേ, നേടിയ നേട്ടങ്ങളെ നിസ്സാരമായി കാണാനാവില്ല. രോഗം കുറഞ്ഞതോടെ ജാഗ്രത കുറയ്ക്കുകയും വാക്സിനേഷനിൽ വീഴ്ച വരുത്തുകയും ചെയ്താൽ വർഷങ്ങളായുള്ള പരിശ്രമങ്ങൾ അപകടത്തിലാകും. പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് വിജയത്തെ നിലനിർത്താനുള്ള മാർഗം.

കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യം കുടുംബത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല; അത് സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണ്. ഓരോ കുട്ടിക്കും സുരക്ഷിതമായ ജീവിതം ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെയും സർക്കാരുകളുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും പങ്കിട്ട കടമയാണ്.

ഒക്ടോബർ 24-ന് ലോകം പോളിയോ ദിനം ആചരിക്കുമ്പോൾ ഉയരേണ്ട സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്: വാക്സിനേഷൻ ഒരു തുള്ളി മരുന്നിൽ ഒതുങ്ങുന്ന പ്രവർത്തനമല്ല, മനുഷ്യജീവനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കൂട്ടായ പ്രതിജ്ഞയാണ്. പോളിയോ വിമുക്ത ലോകമെന്ന സ്വപ്നം യാഥാർഥ്യമാക്കാൻ ശാസ്ത്രത്തിലുള്ള വിശ്വാസവും ആരോഗ്യപ്രവർത്തനങ്ങളോടുള്ള സഹകരണവും ജാഗ്രതയും ഒരുപോലെ തുടരട്ടെ.

ഓരോ കുട്ടിയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടട്ടെ. പോളിയോ വിമുക്ത ലോകമെന്ന ലക്ഷ്യം യാഥാർഥ്യമാകട്ടെ.