ഹിമാലയം എന്നും മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ അത്ഭുതത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. മഞ്ഞുമൂടിയ കൊടുമുടികൾ, നിശ്ശബ്ദമായ താഴ്വരകൾ, പർവതങ്ങളിൽനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നദികൾ—പ്രകൃതിയുടെ മഹത്വം മനുഷ്യന് മുന്നിൽ തുറന്നുവെച്ച ഭൂമിയാണ് നേപ്പാൾ. എന്നാൽ ഇന്ന് അതേ ഹിമാലയം ഒരു വലിയ മുന്നറിയിപ്പുമായി ലോകത്തിനു മുന്നിൽ നിൽക്കുകയാണ്.
ആഗസ്റ്റ് 26-ന് നേപ്പാൾ-ചൈന അതിർത്തി മേഖലയിലുണ്ടായ അതിദാരുണമായ ദുരന്തം ഒരു സാധാരണ പ്രളയമായിരുന്നില്ല. ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞും പാറയും വൻതോതിൽ താഴേക്ക് പതിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വെള്ളവും മണ്ണും പാറക്കഷണങ്ങളും ചേർന്ന അതിശക്തമായ ഒഴുക്ക് നദീതാഴ്വരകളിലൂടെ കുതിച്ചുപാഞ്ഞു. ഏകദേശം നൂറ് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം സഞ്ചരിച്ച ദുരന്തപ്രവാഹം ഗ്രാമങ്ങളും റോഡുകളും പാലങ്ങളും കെട്ടിടങ്ങളും വ്യാപാരപാതകളും വിഴുങ്ങി.
മരണസംഖ്യ ഉയരുകയാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഇപ്പോഴും കണ്ടെത്താനുണ്ട്. രക്ഷാപ്രവർത്തകർക്ക് എത്തിപ്പെടാൻ കഴിയാത്ത മേഖലകൾ അനവധിയാണ്. ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ തുരങ്കങ്ങളിൽ പോലും ആളുകൾ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുന്നു. മലനിരകളുടെ ദുർഘടമായ ഭൂപ്രകൃതിയും തകർന്ന റോഡുകളും പാലങ്ങളും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തെ കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഈ ദുരന്തത്തെ വെറും ‘പ്രകൃതിദുരന്തം’ എന്ന് വിളിച്ച് അവസാനിപ്പിക്കാമോ?അതാണ് ലോകം ഗൗരവമായി ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം.
പ്രകൃതിയുടെ കോപമോ, കാലാവസ്ഥയുടെ മുന്നറിയിപ്പോ?
ഹിമാലയ മേഖല അതിവേഗം ചൂടാകുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ്. താപനില ഉയരുന്നതോടെ ഹിമാനികൾ ഉരുകുകയും മഞ്ഞുപാളികളുടെ സ്ഥിരതയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതോടൊപ്പം മലഞ്ചരിവുകളുടെ അസ്ഥിരതയും വർധിക്കുന്നു. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ചെറിയൊരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റം പോലും താഴ്വരകളിൽ വൻ ദുരന്തമായി മാറാം.
ഈ സംഭവത്തിന്റെ കൃത്യമായ ഭൂഗർഭശാസ്ത്ര കാരണം സംബന്ധിച്ച് പഠനങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. അമേരിക്കൻ ജിയോളജിക്കൽ സർവേയുടെ പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ പ്രകാരം, ഹിമാനിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വൻ ചരിവിടിച്ചിലോ മഞ്ഞ്-പാറ ഇടിച്ചുവീഴ്ചയോ ആയിരിക്കാം ദുരന്തത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. ആ ഇടിച്ചുവീഴ്ച തന്നെ 5.2 തീവ്രതയ്ക്ക് തുല്യമായ ഭൂചലനസിഗ്നൽ സൃഷ്ടിച്ചതായും പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതിനാൽ ഇത് ഒരു നദിയുടെ പ്രളയം മാത്രമല്ല. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഹിമാലയത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പാണ്.
മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എത്ര ജീവനുകൾ രക്ഷിക്കാമായിരുന്നു?
ദുരന്തത്തെ തടയാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കഴിയണമെന്നില്ല. എന്നാൽ ദുരന്തത്തിൽ മരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.
നേപ്പാളിലെ ഒരു സ്കൂളിൽ ലഭിച്ച അടിയന്തര മുന്നറിയിപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് കുട്ടികളെ സമയബന്ധിതമായി ഒഴിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ സംഭവം ഇതിന് തെളിവാണ്. വെള്ളപ്പാച്ചിൽ സ്കൂൾ കെട്ടിടത്തെ തകർത്തപ്പോൾ കുട്ടികൾ ഇതിനകം സുരക്ഷിത സ്ഥാനത്തേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
അപ്പോൾ ചോദ്യം ഇതാണ്:
മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം കുറച്ച് മിനിറ്റുകൾ മുമ്പ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എത്ര ഗ്രാമങ്ങൾ രക്ഷിക്കാമായിരുന്നു? എത്ര കുടുംബങ്ങൾ ഇന്നും ഒരുമിച്ചുണ്ടാകുമായിരുന്നു?
ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ ഹിമാനികളുടെ നിരീക്ഷണം, നദികളിലെ ജലനിരപ്പ് നിരീക്ഷണം, ഉപഗ്രഹ വിവരങ്ങളുടെ തത്സമയ ഉപയോഗം, സൈറൺ സംവിധാനങ്ങൾ, മൊബൈൽ അലർട്ടുകൾ, സുരക്ഷിത അഭയകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ ഇനി ആഡംബരങ്ങളല്ല. അവ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന സംവിധാനങ്ങളാണ്.
വികസനം വേണം; പക്ഷേ ആരുടെ സുരക്ഷയിൽ?
നേപ്പാളിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കും പർവത വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും അതിർത്തി വ്യാപാരപാതകൾക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്. എന്നാൽ അപകടസാധ്യതയുള്ള നദീതീരങ്ങളിലും മലഞ്ചരിവുകളിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നത് പരിശോധിക്കേണ്ട സമയമാണിത്.
പ്രളയം തകർത്തത് വീടുകൾ മാത്രമല്ല. റോഡുകളും പാലങ്ങളും അതിർത്തി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിർണായക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളെയും ദുരന്തം ബാധിച്ചു.
ദുരന്തത്തിന് ശേഷം അതേ സ്ഥലത്ത് വീണ്ടും അതേ രീതിയിൽ നിർമ്മാണം നടത്തുന്നത് പുനർനിർമ്മാണമല്ല. അടുത്ത ദുരന്തത്തിനുള്ള വേദിയൊരുക്കലാണ്.
നേപ്പാൾ ഒറ്റയ്ക്കല്ല
നേപ്പാളിന്റെ ദുരന്തം നേപ്പാളിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. ഹിമാലയത്തിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ ഇന്ത്യയിലേക്കും തുടർന്ന് വിശാലമായ ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭൂവിഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഒഴുകുന്നു. നേപ്പാളിലെ ദുരന്തത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം നദീതടങ്ങളിലൂടെ അതിർത്തികൾ കടക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, ചൈന, ഭൂട്ടാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ ഹിമാനി നിരീക്ഷണം, കാലാവസ്ഥാ വിവര കൈമാറ്റം, നദീജല മുന്നറിയിപ്പ്, ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം, സംയുക്ത ദുരന്തപ്രതിരോധ സംവിധാനം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
ഇത് രാഷ്ട്രീയ അതിർത്തികൾക്ക് അപ്പുറമുള്ള വിഷയമാണ്.
മലകൾക്ക് അതിർത്തികളില്ല; നദികൾക്കും ഇല്ല. ദുരന്തങ്ങൾക്കും ഇല്ല.
കാലാവസ്ഥാ നീതിയുടെ ചോദ്യം
ലോകത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാർബൺ പുറന്തള്ളുന്ന രാജ്യങ്ങളല്ല നേപ്പാൾ. എന്നാൽ ആഗോള താപനത്തിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റവും ശക്തമായി അനുഭവിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് ഹിമാലയം.
അതിനാൽ നേപ്പാളിലെ ദുരന്തത്തെ നോക്കുമ്പോൾ സഹായം നൽകുക എന്നതിലുപരി ലോകം കാലാവസ്ഥാ ഉത്തരവാദിത്വത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കണം.
വികസിത രാജ്യങ്ങളുടെ കാർബൺ പുറന്തള്ളലിന്റെ വില ഹിമാലയത്തിലെ ഒരു സാധാരണ ഗ്രാമവാസി തന്റെ വീടും ഉപജീവനവും ചിലപ്പോൾ ജീവനും നൽകി അടയ്ക്കേണ്ടി വരുന്നത് നീതിയല്ല.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ സമ്മേളന മുറികളിൽ മാത്രം നടക്കരുത്. ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞുരുകുന്ന കൊടുമുടികളിലും, നദീതീരങ്ങളിലെ വീടുകളിലും, ദുരന്തത്തിനുശേഷം പ്രിയപ്പെട്ടവരെ തിരയുന്ന മനുഷ്യരുടെ കണ്ണുകളിലും അതിന്റെ അർത്ഥം കണ്ടെത്തണം.
ഇനി ഉണരേണ്ടത് ലോകമാണ്
നേപ്പാളിലെ ഈ ദുരന്തം അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. രക്ഷാപ്രവർത്തനം പൂർത്തിയാകണം. കാണാതായവരെ കണ്ടെത്തണം. ദുരിതബാധിതരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കണം. തകർന്ന ജീവിതങ്ങളെ തിരികെ കൊണ്ടുവരണം.
പക്ഷേ അതിനപ്പുറം ഒരു വലിയ ഉത്തരവാദിത്വം കൂടി നമ്മുടേതാണ്.
അടുത്ത നേപ്പാളിനായി കാത്തിരിക്കരുത്.
ഹിമാലയം ഇന്ന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരിക്കുന്നു. നാളെ ആ മുന്നറിയിപ്പ് ഇന്ത്യയിലെ മറ്റൊരു മലനിരയിലാകാം. മറ്റൊരു നദീതീരത്തിലാകാം. മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലാകാം.
പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാമെന്ന മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരത്തിന് ഹിമാലയം നൽകിയ മറുപടിയാണ് നേപ്പാൾ.
ഹിമാലയം തകരുമ്പോൾ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നത് നേപ്പാളിലാണ്.
പക്ഷേ അതിന്റെ പ്രതിധ്വനി ലോകം മുഴുവൻ കേൾക്കണം.
അനീഷ് തകടിയിൽ